Verkiezingen
Het lijkt er inderdaad op dat er bij de komende Tweede Kamerverkiezingen grote politieke veranderingen zullen optreden. Tientallen bekende figuren hebben al aangegeven dat zij na de bewuste datum van 22 november niet meer terug zullen keren. Bovendien doen er zoveel nieuwe politieke partijen, of partijcombinaties, aan de verkiezingen mee, dat het heel slecht te voorspellen valt hoe de krachtsverhoudingen zullen zijn.
De vraag voor ons is: wat betekent dat voor Defensie? Ik ben eens door een flink aantal partijprogramma’s gelopen om te zien wat er allemaal beloofd wordt op dat gebied. Niet van alle partijen, dat zou te veel worden. Wel van een aantal van wat mij belangrijke spelers lijken, nu en na de 22ste november. Ik heb gekeken naar de programma’s van BBB, CDA, FvD, PvdA/GL, PVV, SP en VVD. Op het moment van schrijven van deze column moesten de programma’s nog vastgesteld worden door de achterban, maar laten we er maar van uitgaan dat de veranderingen mee zullen vallen. En van de partij van Pieter Omtzigt, Nieuw Sociaal Contract, en van D66 was het programma nog niet gemaakt, dus daar heb ik het grondslagendocument van genomen. Politiek wel handig, trouwens, om te wachten tot de andere partijen hun plannen voor de komende jaren bekend hebben gemaakt. Een oude truc: dan kun je proberen boven al die andere teksten uit te steken.
Wat betreft de oorlog in Oekraïne is de consensus minder groot dan je zou verwachten in het geval van een onafhankelijk land dat zomaar door een autoritair regime is binnengevallen en dat het slachtoffer is geworden oorlogsmisdaden. De BBB, die ook de meeste tekst aan Defensie besteedt, is het felst voor Oekraïne: ‘BBB staat als een huis achter Oekraïne in de verdediging van haar soevereiniteit tegen de Russische invasie.’ Ook VVD, CDA en SP stellen zich achter Oekraïne op. Forum voor Democratie wil dat Nederland zich terugtrekt uit organisaties “die onze soevereiniteit inperken”, zoals de EU en de NAVO. Nederland moet gidsland voor vrede op het continent worden en de oorlog in Oekraïne moet zo snel mogelijk worden beëindigd, zo staat er. De PVV wil Defensie alleen inzetten voor de eigen veiligheid. Er moet geen militaire steun gaan naar Oekraïne, zegt de PVV: ‘We sturen ons geld en defensiematerieel zoals F16’s niet naar Oekraïne maar houden het voor onze eigen krijgsmacht.’ Turkije moet van die partij uit de NAVO.
‘Eigenlijk wil geen van de partijen een Europees leger, maar behalve FvD en PVV vinden de meeste partijen meer Europese samenwerking van onderop wel wenselijk’
Lezing levert verder op dat er een behoorlijk breed draagvlak is voor een defensiebegroting die gebaseerd is op de NAVO-norm van 2% van het bruto binnenlands product. Die wens komt terug in de verkiezingsprogramma’s van BBB, CDA, PvdA en VVD. FvD, PVV en SP zeggen daar niets over. D66 en NSC ook niet, maar die zullen mogelijk niet zo negatief zijn als de partijen van Wilders en Baudet. Dat geld moet volgens VVD en BBB gaan naar vergroting van de gevechtskracht van de krijgsmacht. Veel aandacht is er voor cyber, uiteraard, en voor het vergroten van de aantrekkelijkheid van Defensie als werkgever. Eigenlijk wil geen van de partijen een Europees leger, maar behalve FvD en PVV vinden de meeste partijen meer Europese samenwerking van onderop wel wenselijk.
Je zou gerust kunnen zijn, als je Defensie een warm hart toedraagt. Verschuivingen zijn misschien te verwachten in de zetelverdeling in de Tweede Kamer. We zullen aan nieuwe namen moeten wennen in Den Haag. Maar, zoals het er nu naar uitziet lijkt er weinig reden te zijn om zich zorgen te maken over de grote lijnen in het vredes- en veiligheidsbeleid.
Prof. dr. Theo Brinkel is KVMO hoogleraar Militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit Leiden.
