LTKOLMARNS J. van Dijk 01 juli 2026

Opleiden & Trainen voor Hoofdtaak 1

Een monsterklus

Door Werkgroep Opleiden & Trainen (red. KOLMARNS J.W. van Dijk)

Abstract

Het Korps Mariniers ondergaat een transitie zonder weerga. Om te voldoen aan de harde eisen van het huidige geopolitieke klimaat, moet de defensieorganisatie groeien, moeten opleidingen korter en moet de output omhoog. Maar hoe train je eenheden voor een complexere taak in minder tijd? De Werkgroep Opleiden & Trainen (WG O&T) licht de sluier op van een ambitieuze herstructurering langs drie operationele lijnen. Van een ingrijpend verkorte Mariniersopleiding van 24 weken, tot de introductie van het innovatieve Opleidings- en Operationeel Jaarplan (O2JP). Een blik op de wetmatigheden, risico's en noodzakelijke maatregelen om 'zo wijd de wereld strekt' gevechtsgereed te blijven.

Foto: Korps Mariniers

Inleiding

Het Korps Mariniers wordt middels een transitie zonder weerga gereconstrueerd. Een nieuwe en meer complexe taakstelling en de introductie van nieuwe wapensystemen, voer- en vaartuigen en platformen. Een beweging die met het Future Littoral Operating Concept (FLiTOC) en het Force Design¹ al in 2017 is ingezet, nog voordat de focus van Defensie op Hoofdtaak 1 werd gevestigd vanwege de toegenomen instabiliteit op ons eigen continent en daarbuiten. Voornoemde focus en reorganisatie komen nu op het juiste moment bij elkaar.

Inzake opleiding en training (O&T) zijn momenteel duidelijke richtlijnen uitgevaardigd. De defensieorganisatie moet groeien, opleidingen moeten korter en de output moet omhoog. Hiernaast wordt kritisch gekeken naar de hoeveelheid kwalificaties, die gekoppeld zijn aan de functies binnen de organisatie. Alleen need to have, geen nice to have opleidingen worden gegeven. De afkortingen JAN-JIP-JIT worden hier vaak gebruikt. Just as needed, just in place en just in time. Je hoeft niet in het opleidingslandschap te werken om te zien dat hier een spanningsveld bestaat. Meer mensen opleiden en eenheden trainen voor een complexere taak in de context van Hoofdtaak 1 – en dat in een kortere tijd – is een uitdaging.

Dit artikel behandelt de stappen die het Korps Mariniers zet om te voldoen aan de hierboven genoemde vragen en richtlijnen. Hiervoor zijn drie operationele lijnen geïdentificeerd:
• Herziening van de initiële en loopbaanopleidingen;
• Herziening van de functiegerichte opleidingen en de arbeidskwalificatielijst (AKL);
• Het geheel passend maken in een samenhangend Opleidings en Operationeel Jaarplan (O2JP).

De drie operationele lijnen vormen integraal onderdeel van het door het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) uitgegeven plan 'Gereed voor Hoofdtaak 1' en staan onder regie van de werkgroep Opleiden & Trainen (WG O&T). De WG O&T is een samenwerkingsverband tussen het Mariniers Training Command (MTC) en het Mariniers Opleidingscentrum (MOC).

2fieldcraft2502 77 groot Foto: Korps Mariniers

Initiële en loopbaan opleidingen

De initiële- en loopbaanopleidingen van het Korps Mariniers worden binnen de nieuwe opleidingssystematiek zoveel als mogelijk in een modulaire drieslag ingericht. Drie keer per jaar start de vernieuwde Mariniersopleiding van 24 weken waarin alle mariniers, ongeacht rang of stand, hun basisvorming en vakopleiding ontvangen. De Mariniersopleiding is meer dan 6 weken korter dan de oude Elementaire Maritieme Vorming (EMV)/Elementaire Vakopleiding (EVO) en is met de geïntegreerde Mountain Movement & Survival Course (MMSC) met recht (één van) de zwaarste basisopleidingen van de Nederlandse krijgsmacht te noemen.

De loopbaanopleidingen van de onderofficieren zullen als logisch vervolg op bovenstaande opleidingen en op een later moment in de carrière starten. De vernieuwde driejaarlijkse Korporaalsopleiding omvat voortaan 16 weken. Een aanzienlijke verkorting ten opzichte van de huidige 9 maanden met slechts één opleiding per jaar. Deze verkorting wordt bereikt doordat het aantal cursisten per opleiding kleiner is, en doordat onderofficieren nu ook een Sergeantopleiding aangeboden krijgen. Hierdoor worden onze onderofficieren evenwel voor de functies in deze rang voorbereid. Ook deze onderofficiersopleiding is ingebed in het systeem van een meerslag.

Met in de toekomst drie Marine Combat Groups, is het mogelijk een verdere overkoepelende taakspecialisatie te implementeren.

De Praktische Opleiding tot Officier der Mariniers (POTOM) zal in tegenstelling tot de andere opleidingen in de opleidingssystematiek in een tweeslag worden ingericht. Dit is in afstemming met de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) ingeregeld. Cursisten van de POTOM hebben de Mariniersopleiding succesvol afgerond voordat ze aan deze tactische leiderschapsopleiding voor officieren starten. De MARSOC Operator Course (zie navolgende paragraaf) volgen zij, veelal in het tweede academisch jaar, in hun leiderschapsrol om meer ervaring op te doen voordat zij naar de operationele eenheden gaan.

De nieuwe opleidingssystematiek wordt compleet gemaakt door aanvullende functionele opleidingen zoals de (nieuwe) Squadron Commanders Course en een Tactical Staff Course Officieren. Onderofficieren, die in deze functies en rollen een plaatsing krijgen, worden zodoende voorbereid op hun taak. Deze opleidingen worden als laatste onderdeel van de systematiek ontwikkeld.

Foto: Het Korps Mariniers traint in Camp Lejeune, 21 Oktober 2024

Functiegericht opleiden conform arbeidskwalificatielijst

Met het afronden van de Mariniersopleiding is een marinier gereed om zijn functiegerichte opleidingen te doorlopen. Bijvoorbeeld op het gebied van logistiek, voertuigtechniek (monteurs) en muziek (tamboers & pijpers). Het grootste gedeelte van de mariniers volgt de Maritime Special Operations Capable (MARSOC) operator course van 16 weken. In deze functie-opleiding leert de marinier de eerste en essentiële vaardigheden om te opereren binnen een Specialized Amphibious Advance Force (SAAF) en om te opereren met – of binnen – een Special Operations Force (SOF). De kern van deze opleiding bestaat uit het uitvoeren van verkenningen (reconnaissance), offensieve handelingen (strike) en wapen- en schietvaardigheid.

Na de MARSOC operator course belandt de marinier op een opleidings-arbeidsplaats bij één van de operationele eenheden van het korps. Vandaaruit volgt de zeesoldaat 10-12 weken functiegerichte opleidingen op onder andere de volgende gebieden: communicatie & informatiesystemen (CIS), inlichtingen, pantserbestrijdingswapensystemen, mortieren, geleide raketten, loitering munitions, Unmanned Aerial Systems (UAS), langeafstandsprecisiewapens, explosieven, medisch, voorwaartse logistiek en reparatie, voer- en vaartuigen en boordwapens. Deze functie-opleidingen zijn in twee blokken per jaar geclusterd. Het inplannen van bovenstaande opleidingen, waarvan een groot gedeelte verzorgd wordt door verschillende defensiescholen buiten het Korps Mariniers en het CZSK, is een behoorlijke uitdaging.

Activiteiten zijn zo georganiseerd, dat ondersteunende logistieke-, medische- en instructiecapaciteiten duurzaam inzetbaar blijven.

Om te bepalen welke opleidingen een marinier volgt herzien we de arbeidskwalificatielijst. Deze lijst geeft per arbeidsplaats weer welke kwalificaties Vereist en Gewenst zijn voor de bij de arbeidsplaats behorende uitvoering van taken. Kwalificaties worden behaald in opleidingen. In een opleiding zijn meerdere kwalificaties te behalen. Een vink op de arbeidskwalificatielijst is het beoogde sturingsmechanisme om personeel toe te laten tot een opleiding en deze op te leiden. Naast het herzien van de arbeidskwalificatielijst bezien we kritisch de bestaande én nieuwe functie-opleidingen. Is de inhoud nog relevant? Kan het korter? Is samenvoeging mogelijk? Voor opleidingen, die in eigen beheer plaatsvinden, gaat dit in overleg met diverse specialisten die binnen het korps georganiseerd zijn in branches. De buiten het korps verzorgde opleidingen, zoals door het Commando Landstrijdkrachten en buitenlandse opleidings- en trainingscentra, vinden merendeels plaats door tussenkomst van Opleidingen Koninklijke Marine (OKM).

Foto: Korps Mariniers

Het Opleidings- en Operationeel Jaarplan

Om alle activiteiten zoals opleidingen, trainingen, oefeningen en validatie vanuit het MOC, het MTC en de operationele eenheden inzichtelijk te maken en te synchroniseren, is het Opleidings- en Operationeel Jaarplan (O2JP) geïntroduceerd. Het O2JP is een verdieping en aanvulling op het Operationeel Jaarplan (OJP), dat vanuit het Maritiem Operatie Centrum Admiraliteit België, Nederland en Luxemburg (MOC-ABNL) wordt beheerd. De basis voor het O2JP is een gestandaardiseerde opleidings- en gereedstellingssystematiek, Training & Readiness (T&R)-cycle genaamd. Een continue gereedstelling van drie MC(T)Gs² is het leidende uitgangspunt in de T&R-cycle. Dat betekent dat er geen opwerkjaar en gereedheidsjaar voor een MC(T)G meer bestaat; marinierseenheden zijn altijd (operationeel) inzetbaar voor het leveren van vrede en veiligheid op en vanuit zee.

Met in de toekomst drie Marine Combat Groups (MCG's), is het mogelijk een verdere overkoepelende taakspecialisatie te implementeren om de O&T inspanning passend te maken binnen het O2JP. Het uitgangspunt is dat ieder MCG gereed is voor SAAF-operaties en dat daarnaast een MCG gespecialiseerd is in SOF-operaties en een derde in Crisis Response Operations. De taken behorende bij bovenstaande inzetvormen zijn uitgewerkt in de Mission Essential Task List (METL). De METL geeft richting aan het O2JP, dat ontworpen is op een cyclus van twee jaar. Continue hoge vechtgereedheid in een Hoofdtaak 1-scenario, in het meest waarschijnlijke inzetgebied zoals bijvoorbeeld Noord Noorwegen, is daarbij het uitgangspunt. Dit betekent ook dat in sommige gevallen bepaalde activiteiten in mindere mate terugkomen dan voorheen.

Foto: Korps Mariniers

De T&R-cycle is een op maat gesneden blauwdruk, die aan de gestelde richtlijnen en verplichtingen voldoet. Ook is er oog voor de benodigde ondersteuning en werk/privébalans. De blauwdruk is gestoeld op drie wetmatigheden. Allereerst doorlopen eenheden een vast repeterend stramien van verschillende periodes: bloktrainingen (bijvoorbeeld een koudweertraining, bergtraining of schiettraining), lessons identified/-learned (waarbij aandacht is voor verbeteringen), specifieke trainingen en compliance. Hierbij is jaarlijks voldoende flexibiliteit voor inpasactiviteiten en twee functie-opleidingsblokken. Ten tweede wordt zorggedragen dat er zoveel mogelijk aanwezigheid is in Noord-Europa en het Caribisch gebied. Deze aanwezigheid onderstreept onze NAVO verbintenis en onze verantwoordelijkheid om het Koninkrijk te beschermen. Daarnaast blijft het korps 'zo wijd de wereld strekt' opereren, vanuit de jungle in Belize tot aan de eilanden van Indonesië. Als laatste zijn de activiteiten zo georganiseerd, dat ondersteunende logistieke-, medische- en instructiecapaciteiten duurzaam inzetbaar blijven.

Met in de toekomst drie Marine Combat Groups, is het mogelijk een verdere overkoepelende taakspecialisatie te implementeren.

Uitdagingen en benodigdheden

Met het opzetten en starten van het nieuwe systeem van opleiden en trainen bij het Korps Mariniers belanden we ook in een fase van risicoherkenning en de implementatie van mitigerende maatregelen. Want welk effect heeft het afgelasten van een bepaalde activiteit of een deel van een activiteit op de individuele personele gereedheid en de operationele gereedheid van een eenheid? Wat als de instructie-, logistieke en medische capaciteit onvoldoende aanwezig zijn? Wat als een schiet- of oefenterrein niet (meer) beschikbaar is? Wat als het budget onvoldoende is, of mensoefendagen overschreden dreigen te worden? Hoe blijft het korps meegaan met de veranderingen op het slagveld?

Foto: Korps Mariniers

Nadrukkelijk kijkt het als Korps Mariniers naar mitigerende maatregelen en oplossingen. Het bewust stapelen en combineren van opleidingen en trainingen dempt de schaarse logistieke- en instructiecapaciteit. Een aanvulling van specialistische instructeurs geeft ruimte om nieuwe specialismes, zoals counter-UAS, elektronische oorlogsvoering en gebruik van onbemande systemen te integreren met bestaande wapensystemen. Reservisteninzet en inhuur helpt om op piekmomenten en bij schaarste de uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.

Als de oorlog in Oekraïne ons momenteel iets leert, dan is het dat snel kunnen inspelen op verandering noodzakelijk is om effectief te kunnen zijn op het slagveld.

Maar er zijn ook maatregelen en oplossingen die goeddeels buiten de directe invloedssfeer van het korps vallen. Een langere plaatsingsduur vermindert de opleidingsbehoefte en is bijna randvoorwaardelijk om het scholings-/opleidingssysteem te laten slagen. Meer budget moet de noodzakelijke ruimte creëren om zowel het trainen als het intern en extern opleiden voor de complexere taakstellingen van de MC(T)Gs te faciliteren. Snel in kunnen spelen op veranderingen en ontwikkelingen op het gevechtsveld moeten mogelijk gemaakt worden door een robuust en wendbaar systeem van reorganiseren. Als de oorlog in Oekraïne ons momenteel iets leert, dan is het dat snel kunnen inspelen op verandering noodzakelijk is om effectief te kunnen zijn op het slagveld.

Conclusie

Met de drie operationele lijnen geeft het Korps Mariniers geïntegreerd vorm aan de keten van opleiden en trainen. Twee directies van het CZSK (Operaties en Personeel & Organisatie) zijn daarmee in dit project onlosmakelijk met elkaar verbonden. Deze verbinding heeft ervoor gezorgd dat het beste uit twee werelden is gehaald. Er is een naadloze aansluiting van trainen op opleiden en er wordt efficiënt omgegaan met schaarse tijd, mensen en middelen teneinde gereed te zijn voor een Hoofdtaak 1-scenario.

'We make marines' – Mission Statement MOC

'We train marines to fight and win' – Mission Statement MTC

Download dit artikel

Noten

¹ GENMAJMARNS Rob de Wit & KOLMARNS Emanuel Thomeer, Force Design. Littoral Raiding Force Combat operations from the sea, Marineblad, jaargang 132, nr 2, maart 2022, 4-9.

² MCTG staat voor Marine Combat Task Group, een MCG inclusief enabling capaciteiten.